4. Kültürler arası Farkındalık

‘Bisiklet’ örnek olayına dair kültürler arası bilgi

Müslüman toplumlarda bir erkek genellikle kadından daha üstün pozisyondadır. Bunun sebebi ise Kuran’ın (Sure 4, 34) kadınlara ekonomik açıdan bakabilmeleri için erkeklere daha fazla yetki ve yetenekler bahşetmesidir. Sonuç olarak erkek egemenliği Allah tarafından emredilmiştir. Bu da soru 1’de verilen sebeplerin genç adamın davranışları için muhtemel sebepler olmadıkları anlamına gelmektedir. Genç adamın davranışı, bir kadının otoritesini kabul etmesini zorlaştıran dini inanışından dolayıdır. Ona göre erkek polis daha üstün bir pozisyona sahip olmalıdır.

Erkeklerin ve kadınların onurunun tüm koşullarda korunması Müslüman kültürlerin benlik kavramının bir parçasıdır. Onurlu bir kadın, erkeği (cinsel anlamda) baştan çıkarmamak için ağır başlı olmalıdır (Sure 24, 31). Müslümanlık anlayışına göre yabancı bir erkekle çok açık bir şekilde konuşan kadın kendi onurunu zedeler ve kocasının hem onuruna hem de itibarına zarar verir.

‘Bisiklet’ örnek olayında, soru 3’teki toplumsal cinsiyet konusu gerçek bir tartışma sebebi olabilir. Genç adamın gözünde kendi ahlak kurallarına göre hareket eden ve batı kültürüne ait kadın polis memuru muhtemelen onurlu bir kadın değildir çünkü genç adamın kadınlık onuru anlayışının tersine hareket etmektedir. Genç adamın davranışları, batılı kadınların Müslüman erkeklerin gözünde olumsuz ve klişeleşmiş davranışlarından ötürü olabilir çünkü batılı kadınlar dinin gerektirdiği kurallara uymamaktadır. Fakat bir başka muhtemel açıklama vardır.

Müslüman toplumlarda ahlak kurallarını takip etmek zorunludur. Aynı aileye mensup olmayan Müslüman kadın ve erkeğin Göz ya da vücut teması kurması oldukça nadir bir durumdur. El sıkışmak bile uygunsuz bir durum olabilir. Müslüman kültürlerde her zaman kadın bir erkekle el sıkışıp sıkışmayacağına karar verir. ‘Bisiklet’ örneğinde genç adam kendi ahlak kurallarına göre hareket ediyor olabilir. Bu durumda kadın polis memuruna bakmaması genç adamın ona saygı gösterdiği anlamına gelir.

Müslümanlık dini beş şart üzerine kurulmuştur: Kelime-I Şahadet getirmek, namaz kılmak, zekât vermek, oruç tutmak ve hacca gitmek.

Müslümanlar günde beş vakit namaz kılmalı. Gün içinde başka işlerle namaz vakitlerini nasıl ayarlayacağı bireyin kendisine kalmıştır. Pek çok Müslüman, özellikle hafta boyunca namaz vakitlerinde ibadetlerini yerine getirme şansı bulamadıklarında,  Cuma namazına özellikle önem verirler. Burada açıklanan durumun da olay örnekte rol oynadığını söylemek mümkün (soru 2).

Genç adamın duygusal stres altında olduğu anlaşılabilir olsa da sadece erkek polis memuru ile konuşmasının sebebinin bu olması çok da muhtemel değil (soru 4). Yukarıda açıklanan toplumsal cinsiyet konusunun genç adamın davranışları için gerçek sebep teşkil etmesi çok daha muhtemeldir.

Tavsiye:

  • Davranışları kişisel algılamayın –davranışların kültürel sebepleri olabilir.
  • Başka kültürlerde toplumsal cinsiyet konusuna farklı açılardan bakıldığını unutmayın.
  • Diğer kültürlerde dini görevlerin farklı şekilde yerine getirildiğini kabul edin.
  • Mesleki rol ve statünüze dair öz güveninizi kaybetmeyin.
  • Sakin olun ve toplumsal cinsiyete karşı tutumlarda kültürel farkı aklınızdan çıkarmayın.

‘Mülteci Merkezinde Kargaşa’ örnek olayına dair kültürler arası bilgi

Sosyal hizmet görevlisinin sinirli gruba ulaşamamasının sebebinin sesinin yeteri kadar yüksek olmamasından (soru 1) ya da yeteri kadar çabalamamasından (soru 2) dolayı olması muhtemel değildir.

‘Toplulukçuluk-Bireycilik’ boyutu ‘Mülteci merkezinde kargaşa’ örneğinde rol oynamış olabilir. Orta Doğu ülkelerinin yanı sıra Fas, Cezayir ve Tunus gibi ülkelerin bulunduğu Kuzey Afrika toplulukçuluğu Polonya, Çek Cumhuriyeti, Almanya ya da Avusturya’dan daha yoğun bir şekilde yaşar.

Toplulukçuluk kültüründe grup ya da grubun çıkarları bireyin beklentileri ya da isteklerinden daha önemlidir. Birey, grup ile özdeşleşmiştir. Bu yüzden bir mültecinin sınır dışı edileceğinin duyulması, gruptan tek bir kişi için değil, bütün grup için bir sorun teşkil eder. Bundan dolayı ‘Mülteci merkezinde kargaşa’ örnek olayında bütün grubun sinirli olmasının muhtemel sebebi budur.

Kuzey Afrika gibi güçlü bir şekilde tanımlanmış otorite yapılarına sahip toplulukçu kültürlerde bazı bireyler grup içinde daha üstün bir pozisyona sahiptir ve saygıdeğer bir otorite olarak görülebilirler.  Bazı Arap ve Afrika ülkelerinde görülen pek çok toplulukçu ve hiyerarşik kültürlerde güçlü bir grup otoritesi karar alma gücüne sahip olan kişidir ve grup sözcüsüdür. ‘Mülteci merkezinde kargaşa’ örneğinde sosyal hizmet görevlisi grubun bir üyesi olmadığı için gerekli otoriteye sahip olmaması gayet normaldir (soru 3).

‘Mülteci merkezinde kargaşa’ örneğinde guruptaki en yüksek otorite aracılığı ile iletişim kurulsaydı gruba ulaşmak daha kolay olabilirdi. Örnekte sosyal hizmet görevlisi grubun en saygıdeğer kişisini seçmeye ve durumu ona anlatmaya çalışabilirdi. O zaman bu kişi grubun diğer üyelerine durumu açıklayabilirdi. Bu açıdan bakıldığında sosyal hizmet görevlisinin iletişim eksikliği olduğu söylenebilir (soru 4)

Bir diğer husus ise Fas gibi Kuzey Afrika ülkelerinde belirsiz durumlar yüksek düzeyde stresi tetikler. Sınır dışı haberinin duyulması tek başına belirsiz ve stresli bir durumdur ve hatta düşük belirsizlik tolerans endeksine sahip kültürlerde bile durum aynıdır. Bu ayrıca gruptaki kargaşayı kısmen açıklar. Durum daha açık bir hal aldığında (gruptaki otoritenin verdiği bilgi sayesinde) grubun tamamı sakinleşecektir.

Tavsiye:

  • En yüksek otoriteye sahip kişiyi belirleyin, örneğin gruptaki en yaşlı insanı bulmaya çalışarak ya da grubun kime hitap ettiğini gözlemleyerek
  • Sadece grup tarafından otorite olarak Kabul edildiğini gördüğünüz kişi ile iletişime geçin
  • Olabildiğince güven sağlayın

‘Bireysel Koçluk Seansı’ örnek olayına dair kültürlerarası bilgi  – Kültürel tavsiye bölümü

Doğu Avrupa ve Orta Doğu gibi bazı ülkelerde insanlar ilişki boyutunda iletişim kurmaya alışkındırlar. Almanya gibi bazı ülkelerde ise insanlar daha çok görev yönelimlidir. Bu ülkelerde iletişim ilişki kurmaktan çok görevlerle alakalıdır.

İletişimin daha çok iyi bir ilişki kurmak amaçlı olduğu ülkelerdeki insanlar için ciddi konulara ya da iş konusuna geçmeden önce kişisel ilişki kurmak önemlidir. Bu durum örnek olaydaki genç adamın niyetini gösterebilir (soru 3). Genç adam danışmanı ile kişisel bir ilişki kurmak istemiştir. Bu nedenle genç adamın danışmana saygısızlık etmiş olmaması muhtemeldir (soru 2).

Bu durumun aksine, genç adam için görüşme çok önemli olduğu için başkalarının özel olduğunu düşündüğü konular hakkında çok fazla soru sorarak muhtemelen arkadaş canlısı olmak için elinden gelenin en iyisini yapmıştır. Herhangi bir konunun özel olarak algılanıp algılanmayacağı kültür etkeniyle açıklanabilir. Bazı Arap ve Afrika kültürleri karmaşık ve oldukça resmi tanışma şekilleri vardır, örneğin aile, sağlık ve genel durum hakkında sorulan adet haline gelmiş sorular gibi. Genç adam muhtemelen kendi açısından bu durum için en uygun olduğunu düşündüğü iletişim şeklini kullanmıştır (soru 4).

Bir diğer yandan danışman büyük olasılıkla genç adama dikkatini vermeden önce yaptığı işi bitirmeyi tercih etmiştir. Eğer danışman biraz daha deneyimli olsaydı muhtemelen kibarlık olsun diye karşılık olarak soru sorabilir ve aynı zamanda genç adam hakkında daha fazla bilgi edinebilirdi.  Bu da aralarındaki güveni ve samimiyeti arttırırdı.

Tavsiye:

  • Sizin ‘özel’ olarak algıladığınız soruların diğer kültürlerde kibar olmak amaçlı sorulabileceğini kabul edin.
  • Diğer kültürlerin size ilginç gelen farklı iletişim yöntemlerine sahip olduğunu unutmayın.
  • Size sorulan soruların karşılığında siz de aynı soruları sormayı deneyin. Karşınızdaki kişi sizi güven ve açık sözlülük ile ödüllendirebilir.